Annelies
Verlinden

Brussel, 24 april 2026 

De ministerraad keurde vandaag in eerste lezing een voorontwerp van wet goed dat zorgt voor een omwenteling in de wereld van onze inlichtingendiensten. Ze krijgen de wettelijke handvaten om niet enkel dreigingen te detecteren, maar om ze vanaf nu ook actief te verstoren en te neutraliseren. Daarmee versterkt Arizona opnieuw de veiligheid van ons land en maken we ons weerbaarder tegen tal van dreigingen. 

Net als andere Europese landen wordt België, niet in het minst gelet de geopolitieke context, geconfronteerd met buitenlandse spionage en inmenging, extremisme, terrorisme en cyberdreigingen. De frequentie en complexiteit van deze dreigingen nemen gelet de geopolitieke context toe, en dus schakelt de regering een versnelling hoger. De Veiligheid van de Staat (VSSE) en de Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV) krijgen een nieuw, helder, modern en robuust juridisch kader om dreigingen daadkrachtig aan te pakken.

Technologische evolutie

De bestaande wetgeving uit 1998 is ingehaald door de technologische evoluties. Belangrijke regels voor het verzamelen en verwerken van inlichtingen worden nu aangepast aan het digitale tijdperk. 

Er is ook van de gelegenheid gebruik gemaakt om te voorzien in een duurzaam kader rond het gebruik van artificiële intelligentie. Voorop staat het gebruik van mensgerichte, betrouwbare en ethische AI. Elke tool zal vooraf moeten worden getest in een gecontroleerde omgeving. De inlichtingendiensten zullen over de wettelijke bevoegdheid beschikken om gebruik te kunnen maken van AI als de operationele noodwendigheid dat vereist.

Meer daadkracht

De VSSE en ADIV zullen, eens de nieuwe regelgeving van toepassing is, niet langer enkel de dreigingen kunnen detecteren. Ze krijgen de mogelijkheid om effectiever te interveniëren en zelfs te verstoren. 

Bij het uitvoeren van hun opdrachten zullen agenten de mogelijkheid krijgen om methoden te gebruiken ter verzekering van hun eigen veiligheid en van de veiligheid van de uitvoering van hun opdrachten.

In het kader van bijvoorbeeld observatieopdrachten wordt de regelgeving rond de mogelijkheden voor het maken van vaste of bewegende beeldopnames uitgebreid en gemoderniseerd. 

Toezicht en opleiding

Bij de inzet van de zogenaamde ‘Bijzondere Inlichtingenmethoden’ (BIM), voorziet de ‘BIM-wet’ reeds strikte controlemechanismen. Telkens moet voor een commissie met drie onafhankelijke magistraten (BIM-commissie) worden aangetoond dat de geplande interventie kadert binnen de wettelijke bevoegdheden (legaliteit), dat de tussenkomst in verhouding staat tot de ernst van de dreiging (proportionaliteit) en dat minder verregaande methoden niet tot het verhoopte resultaat kunnen leiden (subsidiariteit). 

Daarnaast is de inzet van ‘Bijzondere Inlichtingenmethoden’ (BIM), en bij uitbreiding de werking van de inlichtingendiensten in het algemeen, voorwerp van controle door het Vast Comité van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Comité I).

Om de leden van de inlichtingendiensten voor te bereiden op het nieuwe juridische kader waarin ze zullen werken en het gebruiken van nieuwe technologieën en mogelijkheden tot verstoren en neutraliseren, zullen er vormingen worden voorzien. 

Minister van Justitie Annelies Verlinden:

“De boodschap is helder: wie onze democratie, onze instellingen of onze burgers bedreigt, krijgt te maken met een overheid die voorbereid is, krachtdadig kan tussenkomen en verantwoordelijkheid neemt. Dit is een noodzakelijke en historische stap om onze veiligheid te garanderen, onder democratisch toezicht en met respect voor de rechtsstaat”. 

Minister van Defensie Theo Francken:

“Vandaag mogen onze diensten vaak alleen kijken en rapporteren. Met deze wet kunnen ze ook ingrijpen door dreigingen te neutraliseren vóór ze schade aanrichten. We moderniseren de regels om aan te sluiten bij de digitale realiteit en we versterken de samenwerking tussen VSSE en ADIV. Tegelijk behouden we duidelijke grenzen en strikte controle. Met deze wet maken we onze diensten sneller, slagkrachtiger en beter beschermd.”

Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Bernard Quintin:

“Gelet op de huidige veiligheidssituatie, zowel nationaal als internationaal, versterkt de Belgische Staat zijn arsenaal om het hoofd te bieden aan de dreigingen. Dit nieuwe wettelijk kader verleent onze inlichtingendiensten bijkomende bevoegdheden en vormt een beslissende stap in de versterking van onze veiligheids- en weerbaarheidscultuur. We evolueren van een overwegend defensieve houding naar een echte slagkracht. De Veiligheid van de Staat en ADIV zullen zich niet langer beperken tot het detecteren van dreigingen: zij krijgen voortaan de middelen om deze te verstoren en te neutraliseren, met het oog op een betere bescherming van onze burgers en ons land.”

Het voorontwerp van wet is vandaag door de ministerraad in eerste lezing goedgekeurd. Hierna worden de nodige adviezen ingewonnen bij onder meer de Raad van State, het Comité I en het College van procureur-generaals. 

Einde december vorig jaar gaf de ministerraad al groen licht voor de aankoop van een nieuwe interceptietool voor de Veiligheid van de Staat. Deze aankoop past in de beslissing tot verhoging van het budget van de Veiligheid van de Staat met 10 procent, nadat eerder al bijkomend werd geïnvesteerd in de aanwerving van nieuwe extra medewerkers.