Annelies
Verlinden

Het transitiehuis van Mechelen heeft vandaag officieel de deuren geopend van zijn nieuwe locatie in de Kanunnik de Deckerstraat. Hoewel het niet om een nieuw transitiehuis gaat, markeert deze verhuis een belangrijk moment voor een project dat sinds 2019 mee de weg heeft geëffend voor een nieuwe visie op strafuitvoering in België.

Als eerste transitiehuis van het land groeide Mechelen uit tot een pionier van kleinschalige detentie. Wat begon als een pilootproject, bewees de voorbije jaren dat een gerichte en intensieve voorbereiding op de terugkeer naar de samenleving werkt. Inmiddels heeft het model zijn plaats veroverd binnen het Belgische strafuitvoeringsbeleid en wordt het verder uitgebreid.

Transitiehuizen vormen een brug tussen detentie en vrijheid. Langgestrafte veroordeelden krijgen vanaf 18 maanden voor strafeinde de kans om onder intensieve begeleiding stap voor stap opnieuw verantwoordelijkheid op te nemen, werk te vinden, een sociaal netwerk uit te bouwen en hun terugkeer naar de samenleving voor te bereiden. Het uiteindelijke doel is recidive voorkomen, de veiligheid verhogen en het aantal slachtoffers terugdringen. Transitiehuizen verkleinen het risico op herval doordat bewoners er geleidelijk hun leven opnieuw opbouwen en zich voorbereiden op een zelfstandig bestaan.

Eerste transitiehuis van België bevestigt meerwaarde

Het transitiehuis van Mechelen opende in september 2019 de deuren als eerste Belgische proefproject, onder uitbating van STERKhuis, een samenwerking tussen G4S Care en Exodus Nederland. Sindsdien verbleven er ongeveer 200 bewoners.

De resultaten spreken voor zich:

• ongeveer 90 procent van de bewoners is tijdens het verblijf aan het werk;
• meer dan 120 bewoners stroomden door naar een volgende strafuitvoeringsmodaliteit met een degelijk reclasseringsplan;
• twee opeenvolgende evaluatieperiodes van telkens drie jaar werden positief beoordeeld.

Op basis van die resultaten kreeg de uitbater onder het huidige beleid een nieuwe concessie voor zes jaar.

Minder herval betekent minder slachtoffers

Minister van Justitie Annelies Verlinden onderstreept het belang van transitiehuizen binnen een modern en effectief strafuitvoeringsbeleid.

"Het transitiehuis in Mechelen startte als proefproject onder mijn voorganger Koen Geens. Het was een volledig nieuw model, gericht op kwaliteit en re-integratie, Doorheen de jaren heeft dit eerste transitiehuis bewezen dat kleinschalige detentie werkt. Bewoners nemen opnieuw verantwoordelijkheid op, gaan aan het werk en bereiden zich stap voor stap voor op een zelfstandig bestaan. Dat verkleint de kans op herval en zorgt uiteindelijk voor meer veiligheid en minder slachtoffers. Dat succes is niet alleen te danken aan het transitiehuis zelf, maar ook aan de samenwerking met de Stad Mechelen en haar lokale partners. Re-integratie gebeurt immers niet achter gevangenismuren, maar in de samenleving. Daarom is een constructieve samenwerking met lokale besturen van onschatbare waarde. Zij helpen mee de brug te slaan naar werk, opleiding, begeleiding en maatschappelijke verankering. We blijven investeren in dit succesvolle model, dat mensen nieuwe kansen biedt én onze samenleving veiliger maakt”, zegt minister van Justitie Annelies Verlinden.

Verdubbeling van het aantal transitiehuizen

België telt vandaag vijf transitiehuizen: in Mechelen, Gentbrugge, Leuven, Edingen en Hamme. Dit laatste werd door minister van Justitie Annelies Verlinden geopend op 15 april 2026.

De federale regering maakt middelen vrij voor vijf bijkomende transitiehuizen in de komende twee jaar. Het kan onder meer gaan om locaties in Antwerpen, Charleroi en Alken.

Tegelijk werd deze legislatuur ook het koninklijk besluit inzake de normen voor transitiehuizen aangepast. Waar transitiehuizen vroeger plaats boden aan 12 tot 17 bewoners, kunnen nieuwe projecten voortaan tussen 15 en 25 bewoners huisvesten. Die aanpassing laat toe om efficiënter te werken, de beschikbare middelen optimaal in te zetten en de capaciteit verder te vergroten.

"Een succesvolle strafuitvoering eindigt niet aan de gevangenispoort", besluit minister van Justitie Annelies Verlinden. “Ze slaagt pas echt wanneer iemand na zijn straf opnieuw zijn plaats in de samenleving inneemt zonder nieuwe slachtoffers te maken. Precies daarom blijven we investeren in transitiehuizen."